ΕΠΨΣ

Εκτυπώσιμη μορφήΑποστολή με email

Τα προηγούμενα άρθρα, Πρώτη Γνωριμία, Τα Πεδία και Ειδικές Χρήσεις, παρουσίασαν μια γενική εισαγωγή στο Ελληνικό Πρότυπο Ψηφιακής Σχεδίασης (ΕΠΨΣ) και ανέλυσαν τη χρήση των πεδίων που συνθέτουν το όνομα ενός επιπέδου σχεδίασης. Στο τελευταίο αυτό άρθρο εξετάζονται τρία πιο τεχνικά θέματα: οι Συμβάσεις Κωδικοποίησης, το Αρχείο Ορισμού Επιπέδων, και η σχέση μεταξύ ΕΠΨΣ-2 και ISO 13567. [Βλ. και Εξηγώντας το Ελληνικό Πρότυπο Ψηφιακής Σχεδίασης.]

Συμβάσεις Κωδικοποίησης

Οι Συμβάσεις Κωδικοποίησης [1] είναι οι συντακτικοί κανόνες για τα ονόματα των επιπέδων σχεδίασης. Έχοντας ως δεδομένα τα πεδία που απαρτίζουν το όνομα ενός επιπέδου, οι Συμβάσεις ορίζουν τους χαρακτήρες που επιτρέπονται στα πεδία αυτά, τη σημασία μερικών ειδικών χαρακτήρων, και το πότε ένας χαρακτήρας ή ένα πεδίο μπορεί να παραλείπεται.

Οι χαρακτήρες που επιτρέπονται είναι: οι αριθμοί 0-9, τα λατινικά γράμματα Α-Ζ (πεζά και κεφαλαία), το ενωτικό "-", και η υπογράμμιση "_".

Από τους χαρακτήρες αυτούς οι αριθμοί δε χρήζουν εξήγησης και η επιλογή των λατινικών γραμμάτων έχει εξηγηθεί στην Έκθεση Τεκμηρίωσης [2]. Η υπογράμμιση "_" χρησιμοποιείται μόνον σε μια πολύ ειδική περίπτωση που εξηγείται παρακάτω, και έτσι το ενωτικό "-" είναι ο μόνος χαρακτήρας που χρειάζεται να εξηγηθεί περισσότερο.

Πριν όμως εξετάσουμε το ενωτικό ας δούμε πότε ένας χαρακτήρας ή ένα πεδίο μπορεί να παραλείπεται. Ο γενικός κανόνας είναι ότι κάθε χαρακτήρας που δε χρησιμοποιείται πρέπει να παραλείπεται και κάθε πεδίο που δε χρησιμοποιείται μπορεί να παραλείπεται. Από τον κανόνα αυτόν εξαιρούνται, και επομένως δεν παραλείπονται, τα υποχρεωτικά πεδία και ο τελευταίος χαρακτήρας κάθε πεδίου.

Αυτός ο τελευταίος χαρακτήρας των πεδίων είναι το ενωτικό "-", το οποίο σηματοδοτεί ότι το πεδίο δεν υποδιαιρείται άλλο και αναφέρεται σε όλες τις εν δυνάμει υποδιαιρέσεις του. Υπογραμμίζεται ότι το ενωτικό ανήκει στο εκάστοτε πεδίο και δεν αποτελεί διαχωριστικό χαρακτήρα ανάμεσα στα πεδία.

Ας δούμε ένα παράδειγμα από το πεδίο Στοιχείο, όπου τα Δομικά Στοιχεία έχουν τον κωδικό F. Όταν το πεδίο έχει την τιμή F- σημαίνει ότι η πληροφορία του επιπέδου αφορά όλα τα δομικά στοιχεία αδιακρίτως, είτε αυτά είναι πέδιλα, είτε δοκοί, είτε οτιδήποτε άλλο. Αντίστοιχα, η τιμή F25- αφορά όλα τα υποστυλώματα, είτε αυτά είναι οπλισμένου σκυροδέματος, είτε μεταλλικά, είτε οτιδήποτε άλλο.

Καθώς το ενωτικό, ως τελευταίος χαρακτήρας, δεν παραλείπεται, είναι ό,τι απομένει από ένα πεδίο όταν αυτό δεν θέλουμε να πάρει μια τιμή. Όταν, για παράδειγμα, θέλουμε μια γενική πληροφορία, όπως το περίγραμμα ενός ανθρώπου (Ε41), που δεν σχετίζεται με συγκεκριμένο στοιχείο, το πεδίο Στοιχείο συρρικνώνεται μόνον στο ενωτικό του, δίνοντας ένα όνομα επιπέδου με 2 ενωτικά στη σειρά: Α--Ε41-. Το επίπεδο αυτό ερμηνεύεται ότι αφορά όλα τα στοιχεία και ανήκει στα Γενικά Επίπεδα που περιγράφηκαν στο προηγούμενο άρθρο. Αυτό το μόνο ενωτικό ως ίχνος πεδίου είναι υποχρεωτικό στα υποχρεωτικά πεδία, αλλά όταν ένα προαιρετικό πεδίο δεν παίρνει τιμή μπορεί να παραληφθεί εντελώς.

Το πεδίο Συντελεστής και το πεδίο Περιγραφή είναι τα μόνα που δεν μπορούν να συρρικνωθούν σε ένα ενωτικό. Για το πεδίο Συντελεστής η πλησιέστερη έννοια είναι η χρήση της υπογράμμισης "_" όταν ένας κατασκευαστής συντάσσει έναν κατάλογο υλικών ή εξαρτημάτων που μπορεί να χρησιμοποιηθούν σε ποικίλα έργα και επομένως ο Συντελεστής είναι άγνωστος, π.χ. ένας κατασκευαστής συστημάτων πυρανίχνευσης θα χρησιμοποιήσει το όνομα επιπέδου _-J51-E-FireDetect. Όσο για το πεδίο Περιγραφή, καθώς δε διαφοροποιεί περαιτέρω τα προηγούμενα πεδία, δεν μπορεί να υπάρχουν δύο ονόματα επιπέδων που να διαφέρουν μόνον στο πεδίο αυτό. Επομένως το ενωτικό, που θα σήμαινε "για όλες τις περιγραφές", δεν έχει νόημα ύπαρξης και δε χρησιμοποιείται καθόλου στο πεδίο Περιγραφή.

Αρχείο Ορισμού Επιπέδων

Όταν σε ένα έργο δημιουργούνται επίπεδα με ονόματα που περιέχουν επιτρεπτούς κωδικούς που δεν υπάρχουν στο ΕΠΨΣ-2, όπως F251-, ή ελεύθερους κωδικούς που χρειάζονται ερμηνεία, όπως J-, είναι εξαιρετικά σημαντικό οι κωδικοί αυτοί να καταγράφονται και να εξηγούνται. Η καταγραφή αυτή είναι ο μοναδικός τρόπος για να μεταφερθεί με σαφήνεια σε κάθε άλλο πιθανό χρήστη η πρόθεση του δημιουργού του ονόματος.

Το ΕΠΨΣ-2 προσδιορίζει επακριβώς τον τρόπο αυτής της καταγραφής. Προδιαγράφει το Αρχείο Ορισμού Επιπέδων, ένα απλό αρχείο κειμένου στο οποίο κάθε εγγραφή (record) καταλαμβάνει μία γραμμή, τα πεδία μιας εγγραφής χωρίζονται με στηλοθέτη (tab, εδώ χρησιμοποιείται ενδεικτικά ο χαρακτήρας ⇒), και τα σχόλια ξεκινούν με δίδυμες κάθετες (//).

Παράδειγμα 1

// Σχόλιο που καταλαμβάνει ολόκληρη γραμμή.

// Ακολουθεί μια εγγραφή με 2 πεδία που χωρίζονται με έναν στηλοθέτη (⇒)

Πεδίο-1 ⇒     Πεδίο-2 // Σχόλιο που έπεται των πεδίων μιας γραμμής.

Οι εγγραφές του αρχείου ορισμού επιπέδων μπορεί να είναι είτε (α) εγγραφές άρθρου ΕΠΨΣ-2 είτε (β) εγγραφές κωδικοποίησης. Οι εγγραφές άρθρου αποτελούνται από δύο πεδία, τον αριθμό και τον τίτλο ενός άρθρου του ΕΠΨΣ-2 που αντιστοιχεί σε πεδίο του ονόματος επιπέδου. Οι εγγραφές κωδικοποίησης αποτελούνται από έναν μεταβλητό αριθμό στηλοθετών και δύο τελευταία πεδία, τον πρόσθετο κωδικό και την εξήγησή του. Ο αριθμός στηλοθετών που προηγείται του κωδικού είναι ισάριθμος με τον αριθμό χαρακτήρων του πρόσθετου κωδικού, εξαιρουμένου του ενωτικού.

Παράδειγμα 2

// Εγγραφή άρθρου

// αριθμός άρθρου ΕΠΨΣ-2 ⇒     τίτλος άρθρου

10.2 ⇒     Στοιχείο

// Δύο εγγραφές κωδικοποίησης

// ⇒     (⇒ ...) πρόσθετος κωδικός ⇒     εξήγησή του

⇒     ⇒     ⇒     ⇒     F251- ⇒     Υποστυλώματα οπλισμένου σκυροδέματος

⇒     ⇒     ⇒     ⇒     ⇒     F2511- ⇒     Οπλισμός υποστυλωμάτων Ο.Σ.

Ο αριθμός των αρχικών στηλοθετών στην εγγραφή κωδικοποίησης αποτυπώνει την ιεραρχική βαθμίδα του πρόσθετου κωδικού. Στο παραπάνω Παράδειγμα 2 ο κωδικός F251- ανήκει στην τέταρτη ιεραρχική βαθμίδα και επομένως έχει τέσσερις προπορευόμενους στηλοθέτες. Επισημαίνεται ότι (α) μια εγγραφή κωδικοποίησης ξεκινάει πάντα με στηλοθέτη και (β) ότι οι εγγραφές κωδικοποίησης που αφορούν το πεδίο Περιγραφή, το οποίο δεν έχει ιεραρχικούς κωδικούς, έχουν έναν μόνο προπορευόμενο στηλοθέτη.

Παράδειγμα 3

// Εγγραφή κωδικοποίησης για το πεδίο Περιγραφή

⇒     ColsConc ⇒     Υποστυλώματα οπλισμένου σκυροδέματος

Οι κανόνες αυτοί για τη σύνταξη του αρχείου ορισμού επιπέδων μπορεί να προκαλούν απορία για την προσεκτική τους σαφήνεια, ακριβώς όμως λόγω αυτής προσφέρονται για τη δημιουργία απλού βοηθητικού λογισμικού που θα αναλαμβάνει την ορθή παραγωγή του αρχείου. Μέχρι την εμφάνιση τέτοιου λογισμικού, όμως, ένα αρχείο ορισμού επιπέδων μπορεί εύκολα να παραχθεί με έναν απλό κειμενογράφο (όπως το Notepad ή το Notepad++). Ας σημειωθεί ότι δεν ενδείκνυται η χρήση επεξεργαστή κειμένου (όπως του Microsoft Word ή του OpenOffice Writer) παρά μόνον αν το αρχείο αποθηκευθεί ως αρχείο τύπου text (με κατάληξη .txt).

ΕΠΨΣ-2 και ISO 13567

Το ISO 13567 είναι ένα πρότυπο-πλαίσιο σχεδιασμένο έτσι ώστε να καθοδηγεί τη σύνταξη εθνικών εφαρμογών του. Αυτές οι εθνικές εφαρμογές έχουν πολλά κοινά μεταξύ τους, αλλά δεν είναι πανομοιότυπες. Μπορεί, π.χ., να υιοθετούν διαφορετικά προαιρετικά πεδία ή να τροποποιούν το μήκος μερικών πεδίων καθώς όλα αυτά επιτρέπονται από την εννοιολογική συμμόρφωση που ορίζει το ISO 13567-3 [3].

Αυτό σημαίνει ότι το όνομα ενός επιπέδου διαφέρει ελαφρά από χώρα σε χώρα. Έτσι, π.χ., το όνομα επιπέδου για τα υποστυλώματα διαμορφώνεται ως εξής:

Οι διαφορές όμως αυτές έχουν ως κοινό σημείο αναφοράς το ISO 13567 και είναι πλήρως τεκμηριωμένες στο εκάστοτε εθνικό πρότυπο, πράγμα που σημαίνει ότι η αντιστοίχιση των ονομάτων επιπέδων είναι απολύτως εφικτή.

Όπου η διαφορά αφορά κωδικούς δε χρειάζεται παρά να ανατρέξει κανείς στους πίνακες κάθε προτύπου για να εντοπίσει, π.χ., ότι τα υποστυλώματα κωδικοποιούνται ως F25-, G26, ή 1233.

Όπου η διαφορά αφορά πεδία περιορίζεται στα προαιρετικά, καθώς τα υποχρεωτικά πεδία απαιτούνται από το ISO 13567 για εννοιολογική συμμόρφωση. Τέτοιες διαφορές σε προαιρετικά πεδία δεν πρέπει να υπάρχουν πολλές για τους λόγους που αναφέρονται στην Έκθεση Τεκμηρίωσης [4], και παρουσιάζουν δυσκολία μόνον όταν το άλλο πρότυπο έχει περισσότερα πεδία από το ΕΠΨΣ-2. Όπου προκύψουν όμως μπορούν να αντιμετωπιστούν με τεχνικές όπως η συγχώνευση επιπέδων, όταν τα επιπλέον πεδία του άλλου προτύπου δεν κρίνοται σημαντικά για την ελληνική ομάδα, ή ο διαχωρισμός τους σε δύο αρχεία, όταν κρίνονται σημαντικά.

Σε κάθε περίπτωση, είναι κρίσιμο οι ομάδες ενός διεθνούς έργου που ακολουθεί το ISO 13567 να συντονίζονται νωρίς παρέχοντας ακριβείς οδηγίες αντιστοίχισης στα μέλη τους.

« Ειδικές Χρήσεις

Αναφορές

1. Διεπιστημονική Ομάδα Εργασίας Ελληνικού Προτύπου Ψηφιακής Σχεδίασης, 2009, Ελληνικό Πρότυπο Ψηφιακής Σχεδίασης — Μέρος 2: Οργάνωση και Ονοματολογία Επιπέδων Ψηφιακής Σχεδίασης, Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, Αθήνα, παρ. 9.2. Διαθέσιμο: http://library.tee.gr/digital/m2496/m2496_part2.pdf [2010-10-14].
2. Διεπιστημονική Ομάδα Εργασίας Ελληνικού Προτύπου Ψηφιακής Σχεδίασης, 2009, Ελληνικό Πρότυπο Ψηφιακής Σχεδίασης — Μέρος 2: Έκθεση Τεκμηρίωσης, Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, Αθήνα, παρ. 10.3. Διαθέσιμο: http://library.tee.gr/digital/m2496/m2496_part2_a.pdf [2010-10-14].
3. International Organization for Standardization, 1999, Technical product documentation — Organization and naming of layers for CAD — Part 3: Application of ISO 13567-1 and ISO 13567-2, ISO/TR 13567-3:1999, International Organization for Standardization, Geneva, παρ. 2.2.
4. Ελληνικό Πρότυπο Ψηφιακής Σχεδίασης — Μέρος 2: Έκθεση Τεκμηρίωσης, op. cit., παρ. 9.3.